Dlaczego kawa mnie nie pobudza?

Zmęczenie po kawie zamiast pobudzenia?

Czy to brzmi jak Twój poranek każdego dnia? W takim razie dobrze trafiłeś.

Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego kawa Cię usypia, zamiast pobudzać oraz co zrobić, żeby odwrócić tę sytuację – czyli, żeby kawa znowu na Ciebie działała.

W jaki sposób kawa nas pobudza, czyli o kofeinie słów kilka

Zacznijmy od tego, w jaki sposób kawa działa na nas pobudzająco. Właściwości pobudzające kawa zawdzięcza kofeinie, która znajduje się w kawie.

Kofeina jest substancją psychoaktywną, która wpływa na nasz układ nerwowy. Pobudza nas poprzez blokowanie receptorów adenozynowych w mózgu, które w połączeniu z adenozyną decydują o tym, czy chce nam się spać. 

Poziom adenozyny w naszym mózgu nie jest stały. Gdy budzimy się rano jest on niski, ale wzrasta w ciągu dnia, gdy jesteśmy aktywni. Po kilku godzinach bycia na nogach poziom adenozyny w naszym organizmie wzrasta do poziomu, który sprawia, że stajemy się senni, aż do momentu, gdy położymy się spać. 

Taki cykl powtarza się każdego dnia.

Kofeina jest strukturalnie bardzo podobna do występującej w naszym organizmie adenozyny, przez co łatwo łączy się z receptorami. Ale kofeina w przeciwieństwie do adenozyny nie aktywuje receptorów, a blokuje je, zapobiegając adenozynie łączenie się z receptorami. Tym samym przeciwdziała uczuciu senności i utrzymuje nas w stanie pobudzenia.

Zobacz także: Dlaczego moja kawa jest kwaśna?

Warto też wspomnieć, że kofeina nie zatrzymuje produkcji adenozyny w naszym organizmie. Oznacza to, że gdy kofeina przestanie działać możemy odczuć “zjazd kofeinowy”, czyli silne uczucie senności, jeszcze większe niż przed wypiciem kawy. To dlatego, że cała zgromadzona adenozyna czekała na moment, gdy kofeina przestanie blokować receptory adenozynowe, przez co zmęczenie dopadnie nas ze zdwojoną siłą.

Dlaczego kawa na mnie nie działa?

Skoro już wiemy, w jaki sposób kofeina wpływa na nasz organizm, czas przejść do wyjaśnienia czemu nie zawsze kawa działa pobudzająco. 

Oto 4 najbardziej prawdopodobne powody, dlaczego kawa na Ciebie nie działa:

Tolerancja na kofeinę

Możesz nie odczuwać pobudzenia po wypiciu kawy, bo po prostu wyrobiłeś sobie tolerancję na kofeinę. Częste spożywanie kofeiny i/lub w dużych ilościach powoduje, że nasz organizm przyzwyczaja się i staje się mniej podatny na jej pobudzający efekt. 

Zalecana maksymalna dawka kofeiny na dzień wynosi 400 mg – to około 4 filiżanek kawy. 

Jeśli nie odczuwasz pobudzenia po spożyciu takiej dawki kofeiny, oznacza to, że Twój organizm wytworzył tolerancję. Przekraczanie tego dziennego limitu jest niezalecane ze względu na skutki uboczne, które mogą wystąpić, jak ból głowy, nerwowość, czy problemy żołądkowe.

Trzeba też dodać, że kofeiny nie znajdziemy tylko w kawie, bo natrafimy na nią również w herbacie, gorzkiej czekoladzie, czy coca-coli. Z tego względu warto zwracać uwagę na produkty, które spożywamy.

Za dużo cukru

Jeżeli do kawy dodajesz kilka łyżeczek cukru i dziwisz się, że kawa na Ciebie nie działa, to przyczyną może być właśnie cukier.

Krótko po wypiciu kawy z cukrem działa ona pobudzająco, jednak dość szybko efekt pobudzenia zaczyna zanikać i znowu pojawia się senność. Dzieje się to przez nagły wzrost poziomu glukozy we krwi, który następnie w ciągu kilku godzin zaczyna opadać, a im większa ilość spożytego cukru, tym większa ospałość później.

via GIPHY

Jeśli pijesz kawę wyłącznie w celu pobudzenia, to gorzka kawa jest najlepszym rozwiązaniem. 

Oczywiście nie każdy lubi ten gorzki smak. W takim wypadku można stopniowo ograniczać dodawany cukier, póki nie przyzwyczaisz się do smaku kawy bez cukru. 

Druga opcja to zastąpić cukier słodzikami, jak stewia, czy ksylitol. Ich kaloryczność jest praktycznie zerowa, a do tego nie powodują nagłego wzrostu poziomu cukru we krwi tak jak cukier.

Zobacz także: Gdzie najlepiej przechowywać kawę?

Genetyka

A może dzięki swoim genom należysz do grupy ludzi, która mniej odczuwa efekty spożycia kofeiny.

Po spożyciu kofeiny nasz organizm potrzebuje około 45 minut, żeby ją wchłonąć. Następnie cząsteczki kofeiny przemieszczają się szybko do mózgu, gdzie blokują receptory adenozynowe.

Ale o tym jak szybko przyswoimy kofeinę, decyduje nasza genetyka. W naszej wątrobie znajduje się enzym o nazwie CYP1A2, który odpowiada za 95% metabolizmu kofeiny i występuje on w dwóch wariantach, które różnią się tempem rozkładania kofeiny w organizmie.

Osoby, które posiadają “szybszą” wersję enzymu rozkładają kofeinę szybciej, przez co opuszcza ona organizm również w szybszym tempie, co sprawia, że efekt pobudzenia jest mniej odczuwalny.

Przemęczenie

Jeśli nie pozwalasz swojemu organizmowi porządnie wypocząć, nie spodziewaj się cudownego pobudzenia po kawie.

Kofeina nie jest magicznym środkiem, który postawi Cię na nogi na kilkanaście godzin w ciągu dnia, jeśli zaniedbujesz swój sen i odpoczynek. Tym bardziej jeżeli regularnie mało śpisz.

via GIPHY

Podczas snu Twój mózg oczyszcza się z toksyn, które zbierają się w nim w ciągu dnia, a organizm regeneruje się, dlatego kofeina nigdy nie zastąpi dobrego snu. Osoby dorosłe powinny przeznaczać na sen 7 godzin lub więcej.

Podsumowanie

Wiele czynników, jak genetyka, nadmierne spożycie kofeiny, czy brak snu mogą być powodem braku uczucia pobudzenia po wypiciu kawy.

Żeby znowu odczuwać w pełni pobudzający efekt kofeiny, warto dobrze odpocząć i przeznaczyć 7-9 godzin na sen. Do tego warto też ograniczyć spożycie kofeiny albo całkowicie z niej zrezygnować na jakiś czas, żeby odzwyczaić organizm.

Spodobał Ci się ten tekst? Podziel się z innymi
Dawid
Dawid

Od wielu lat pasjonuję się kawą. W czasie pobytu w UK brałem udział w kursie "Barista Skills" na poziomie "Foundations" w 2019 roku, co pozwoliło mi zdobyć dodatkową wiedzę i umiejętności.