Kawa liberica – wszystko, co musisz wiedzieć

Robustę i arabikę znają wszyscy, ale co z libericą? Jest to niszowy gatunek kawy, któremu przyjrzymy się w poniższym artykule – przedstawimy najważniejsze fakty oraz to dlaczego jest tak mało znana i trudno dostępna.

Kawa liberica

Kawa liberica (Coffea liberica) to rzadziej spotykany gatunek kawowca, który wraz z arabiką i robustą tworzy trio głównych gatunków kawy uprawianych na świecie. 

Udział tego gatunku w światowej produkcji kawy wynosi mniej niż 2%.

Chociaż liberica to niszowa odmiana kawy i ma znacznie mniejszy udział w światowej produkcji kawy niż jej dwie słynne kuzynki, to jednak warto o niej napisać parę słów.

Historia

Historia kawy liberica jest równie fascynująca, co jej smak. Początki tej odmiany sięgają XVI wieku, kiedy to była uprawiana przez ludy plemienne w Afryce Zachodniej. Jej dzikie odmiany rosły w lasach tropikalnych, a z czasem zaczęto ją kultywować na większą skalę.

W XIX wieku, w wyniku ekspansji kolonialnej, kawa liberica trafiła do Ameryki Południowej. Tam, dzięki swojej odporności na choroby, szybko zyskała na popularności. Uprawiano ją zwłaszcza w krajach takich jak Brazylia, co przyczyniło się do rozszerzenia jej obecności na rynku światowym.

Szczyt popularności kawy liberica przypada na lata 20. XX wieku. W tym czasie, po epidemii rdzy kawowej, która zdziesiątkowała plantacje arabiki, liberica stała się dominującym gatunkiem kawy na świecie, stanowiąc ponad 70% światowej produkcji. Jej uprawy rozprzestrzeniły się na inne regiony, w tym na Filipiny, gdzie do dziś jest ceniona.

Niestety, w latach 30. XX wieku, kawa liberica również została zaatakowana przez grzyby, co spowodowało znaczny spadek jej upraw. W konsekwencji plantatorzy ponownie zwrócili się w stronę arabiki, która, dzięki nowym odmianom odpornym na choroby, odzyskała swoją dominującą pozycję na rynku.

Uprawa

Współcześnie kawa liberica jest uprawiana jedynie w kilku regionach świata, głównie w:

  • Afryce Zachodniej – w Sierra Leone
  • Liberii
  • niektórych obszarach Ameryki Środkowej
  • Azji Południowo-Wschodniej, jak Malezja czy Indonezja

Uprawa kawy liberica różni się od uprawy arabiki i robusty. Liberica jest odmianą, która dobrze radzi sobie w trudniejszych warunkach klimatycznych, gdzie inne gatunki kawy mogłyby nie przetrwać. Preferuje ona wilgotne środowisko tropikalne, a jej drzewa mogą osiągać znaczne rozmiary, nawet do 20 metrów wysokości, co jest znacznie więcej niż w przypadku arabiki czy robusty.

Drzewa kawy liberica mają również większe liście i kwiaty, które wydzielają intensywny, przyjemny zapach. Kwiaty te przekształcają się w owoce, tzw. wiśnie kawowe, które zawierają ziarna kawy. Ze względu na większe rozmiary drzew, zbiory kawy liberica mogą być bardziej wymagające pod względem pracy fizycznej, a także czasochłonne, ponieważ często wymagają ręcznego zbierania.

W przeciwieństwie do intensywnych upraw monokulturowych, które są typowe dla niektórych regionów uprawy arabiki i robusty, plantacje liberici często stosują metody agrolesnictwa, integrując uprawę kawy z innymi roślinami i drzewami. Takie podejście nie tylko pomaga w ochronie środowiska, ale również może przyczyniać się do poprawy jakości ziaren kawy, ponieważ rośliny towarzyszące mogą wzbogacać glebę i zapewniać naturalną ochronę przed szkodnikami.

Ze względu na mniejszą skalę produkcji i specyficzne wymagania uprawowe, kawa liberica jest mniej powszechna na światowym rynku.

Właściwości i smak

Ziarna kawy liberica są zdecydowanie większe i bardziej podłużne niż te, które znamy z popularniejszych gatunków. Ich wyjątkowy, często nieregularny kształt i ciemny kolor wyróżniają je na tle innych gatunków kawy. Dzięki tym cechom kawa liberica jest łatwo rozpoznawalna już na pierwszy rzut oka.

Smak kawy liberica jest równie wyjątkowy co jej wygląd. Wyróżniają się w nim nuty ziemiste, dymne, drzewne, a nawet metaliczne. To połączenie sprawia, że jej smak nie przypadnie każdemu do gustu – nie bez przyczyny rynek jest zdominowany przez robustę i arabikę. Są one po prostu dla większości ludzi smaczniejsze.

Zawartość kofeiny w kawie liberica jest stosunkowo wysoka i wynosi około 2,7%. Jest to więcej niż w przypadku arabiki, która zawiera średnio około 1,5% kofeiny, ale mniej niż robusta z około 2,7-4% kofeiny.

Zastosowanie

Kawa liberica znajduje zastosowanie przede wszystkim wśród miłośników kawy, którzy poszukują nowych doznań smakowych. 

Jest również wykorzystywana do produkcji likierów kawowych, gdzie jej głębokie nuty smakowe doskonale komponują się z alkoholem, tworząc wyjątkowe napoje o złożonym aromacie. Ponadto może być składnikiem innych napojów alkoholowych, dodając im charakterystycznego kawowego akcentu.

W krajach, gdzie liberica jest uprawiana, często stanowi ona ważny element lokalnej kultury kawowej. Na Filipinach, gdzie jest znana jako “Barako”, często serwowana jest w tradycyjny sposób, z dodatkiem lokalnego cukru, co podkreśla jej mocny smak i aromat. W Malezji liberica jest składnikiem popularnego napoju zwanego “Kopi”, który jest częścią unikalnej kultury kawowej tego kraju.

Podsumowanie

Podsumowując, kawa liberica to unikatowy gatunek kawy, który wyróżnia się na tle innych odmian swoim specyficznym profilem smakowym. Zawartość kofeiny w kawie liberica jest stosunkowo wysoka, co czyni ją mocniejszą i bardziej pobudzającą

Obecnie, główne obszary uprawy kawy liberica znajdują się w Afryce Zachodniej oraz w niektórych regionach Ameryki Środkowej, gdzie jest ona ceniona zarówno za swoje właściwości smakowe, jak i za odporność na trudne warunki uprawowe.

Jest na tyle niszowa, że tak naprawdę ciężko ją znaleźć w jakimkolwiek sklepie – a szczególnie w Polsce, więc gatunek ten może być postrzegany bardziej jako ciekawostka.

Spodobał Ci się ten tekst? Podziel się z innymi
Dawid
Dawid

Od wielu lat pasjonuję się kawą. W czasie pobytu w UK brałem udział w kursie "Barista Skills" na poziomie "Foundations" w 2019 roku, co pozwoliło mi zdobyć dodatkową wiedzę i umiejętności.